Epigenetica

 
 

In de hedendaagse samenleving..

.. worden we overladen met prikkels. Onze omgeving en leefstijl zijn in een sneltreinvaart veranderd. Deze snel veranderende omgeving kan 'stress' veroorzaken in ons lichaam. Stress is hierbij een breed gedefinieerd begrip. Denk hierbij niet alleen aan stress ten gevolge van werkproblemen of problemen in de relatie, maar ook verkeerde voeding, een destructieve leefstijl of een gebrek aan slaap kan voor stress zorgen in ons lichaam. 

De mate waarin wij tegenwoordig stress ervaren staat in groot contrast met de periodieke intense stress waarmee onze voorouders te maken hadden (bv. tijdens het vluchten voor gevaar). Ook hadden onze voorouders genoeg tijd om weer tot rust te komen. Na een stressmodus zorgt het menselijk zenuwstelsel namelijk dat de mens in een automatische ruststand terecht komt. Tegenwoordig is dit echter anders; de continue stroom aan hedendaagse stressprikkels zorgt ervoor dat wij deze ruststand niet tot nauwelijks bereiken.
 

Deze (chronische) stresssignalen..

.. worden te vaak en te lang genegeerd. Dit kan resulteren in zeer diverse lichamelijke en geestelijke klachten, die elkaar versterken. Vaak belanden we hierdoor in een neerwaartse spiraal waar we moeilijk zelfstandig uit kunnen komen. Daarnaast hebben we toegang tot een oneindige bron aan informatie over hoe we zo optimaal mogelijk kunnen leven. Maar wat is nu een gezonde leefstijl en wat niet? We zien door de bomen het bos niet meer. Het is dan ook niet vreemd dat we onszelf gemakkelijk kunnen verliezen in deze tijden van hectiek en overvloed. 


Epigenentica

Mijn inzichten vallen onder de noemer: Epigenetica. Klinkt als iets ingewikkelds maar in werkelijkheid is dat het niet; het is de recente wetenschap die de invloed van omgevingsfactoren op de werking van onze genen bestudeert. 

Nog niet zo lang geleden werd aangenomen dat het genenpakket waarmee je geboren bent, bepalend is voor hoe jij functioneert. Sinds kort is echter ontdekt dat het genenpakket niet ‘vast' geprogrammeerd is; we hebben namelijk ook nog de zogeheten Epigenen (letterlijk betekent dit: boven de genen) die bepalen of jouw genen ‘aan' of ‘uit’ worden gezet en daarmee de genen dus kunnen programmeren. Vergelijk het met een 'aan en uit schakelaar’. Als het gen ‘aanstaat', kunnen signaalstoffen (zoals bv. endorfine, dopamine, cortisol en insuline) worden aangemaakt. Deze aanmaak blijft uit wanneer het gen 'uitstaat'. Het functioneren van deze schakelaar is van essentieel belang bij het aanpassen aan de continue veranderende omgeving. 


in relatie tot (chronische) ziekten

Elk levend organisme streeft ernaar een zo goed mogelijk evenwicht te houden, ook bekend onder de term homeostase. Bij een continue overload aan stressimpulsen - denk aan emotionele - & mentale stress, (troost)voeding, gebrek aan beweging, gebrek aan ontspanning, gebrek aan slaap, bepaalde geneesmiddelen, toxische stoffen, drugs, etc - zal het eerstelijns feedbackmechanisme er niet in slagen het evenwicht te herstellen. Het gevolg? De genen nemen deze taak op zich. Beschouw deze epigenetische correctie (= aan en uit expressie) van de genen als de laatste poging om evenwicht in het lichaam te manifesteren. De meeste epigenetische correcties hebben (chronische) klachten of aandoeningen tot gevolg. 
 

genetische vs. epigenetische erfelijkheid

Veel (chronische) ziekten hebben een erfelijke component. Wanneer iemand een (chronische) ziekte heeft, wordt aangenomen dat de persoon ‘slachtoffer’ is van slechte genen en dientengevolge de situatie onomkeerbaar is. Maar het is geen toeval dat tegenwoordig steeds meer mensen te maken krijgen met chronische aandoeningen..

Vóór de komst van de epigenetica werd erfelijkheid gedefinieerd als een afwijking in het gen. Bij de zogeheten genetische erfelijkheid is sprake van een DNA-mutatie - Dit komt voor bij ongeveer 0,5% van de bevolking (bv. Syndroom van Down). Hoewel ervan uit wordt gegaan dat veelvoorkomende (chronische) ziekten (zoals depressie, angststoornis, diabetes, ADHD) het gevolg zijn van een aangeboren DNA-mutatie, lijkt erfelijkheid ook buiten het DNA te zitten; de genen die langdurig (of zelfs kortdurend) worden blootgesteld aan een overprikkelde/ veranderende omgeving, slaan deze informatie op als een nieuwe (verworven) eigenschap. Hoewel de DNA-code hetzelfde blijft, verandert de werking van de genen. In dit geval wordt gesproken van epigenetische erfelijkheid.

Wat betekent dit?
Deze epigenetische aanpassing wordt vervolgens een erfelijke factor en doorgegeven aan de volgende generatie(s). Concreet betekent dit dat de keuzes die wij maken met betrekking tot de gedachtes die wij denken, de voeding en leefstijl waar wij voor kiezen, en de omgevingsfactoren waaraan wij onszelf blootstellen niet alleen van invloed is op onze eigen gezondheid, maar óók op die van de volgende generatie(s). Het goede nieuws is dat we dit dus in sterke mate zélf kunnen beïnvloeden.

Hieronder een kort filmpje over epigenetica ter illustratie.

 

 

 


Wetenschappelijk onderzoek

In de afgelopen jaren is in de media veel gezegd en geschreven over gezondheid. Gezond eten, beweging en het werken aan je emotionele huishouding zijn vaak onderwerp van gesprek. Aan informatie komen we niet tekort. Maar wat is nou gezond, goed voor je, wat is heilzaam en wat moet je dan vermijden? Ik ben er altijd voorstander van dat men zelf onderzoek doet naar de gevolgen van bepaalde keuzes met betrekking tot voeding en leefstijl - de invloed hiervan kan tenslotte voor ieder individu een andere uitwerking hebben. Mijn ervaring is dat mensen makkelijker juiste keuzes maken wanneer ze zelf meer kennis hebben over de mind, het lichaam en de factoren die daar invloed op hebben. Want pas als je het weet, kan je er wat aan doen!

Om jou die kans te geven verzamel ik hieronder artikelen met een wetenschappelijke achtergrond die betrekking hebben op de informatie op deze website. Uiteraard is dit niet een volledige catalogus. Ook pretendeer ik niet dat dit de enige waarheden zijn, maar het zijn wel artikelen die mij hebben geïnspireerd en geïnformeerd.