Verslaafd aan Facebook..?

negative-thinking-700x467.jpg

De wekker gaat, je rekt je uit, je gaapt even lekker ongegeneerd, en terwijl je nog bezig bent je ogen rustig te openen, grijp je met een reflex naar je nachtkastje waar je telefoon ligt om de dag af te trappen met je dagelijkse ochtendroutine; je checkt je Whats-app, e-mails, Facebook, Instagram, Twitter. Oftewel, in de eerste vijf minuten van de dag stel je jezelf al bloot aan een overkill externe prikkels. En dat terwijl je dóndersgoed weet dat je je hier niet beter van gaat voelen.. Maar toch doe je het! Wat is de oorzaak van dit fenomeen en wat zijn de gevolgen?

Achtergrond 
Dat tijden zijn veranderd, valt niet te ontkennen. Onze voorouders hadden niet te maken met de overload aan informatie die dagelijks op ons af komt. De continue stroom aan informatie via het nieuws, social media, mail - het staat geen seconde stil. We verwerken tegenwoordig evenveel prikkels per dag als dat de mensen deden rond het jaar 1800 in een tijdsbestek van een heel jaar. Mede door al deze technologische vooruitgang komen er dagelijks enorme hoeveelheden informatie over de activiteiten van onze mede-mens op ons af. Deze exposure neemt voor ons lichaam onrealistische proporties aan en heeft als gevolg dat we enigszins zijn doorgeslagen in het nastreven van hoe we zouden willen zijn.

Hoe ziet dit eruit op persoonlijk niveau?
Wij als mensen focussen ons in een snel veranderende omgeving vooral op de externe wereld. Vanuit de evolutie zijn wij zo geprogrammeerd dat we alle prikkels en gebeurtenissen om ons heen moeten scannen om ons te beschermen tegen mogelijke dreigingen van buitenaf. We willen namelijk niet voor verassingen komen te staan. In tijden van mogelijke dreiging opereert ons lichaam dus in een verhoogde staat van paraatheid. Het hoofddoel is; overleven! Tenminste, zo interpreteert ons eeuwenoude beschermingsmechanisme dat. Wanneer het lichaam in stressstaat is, is het onderhouden van het zelf, het hoogste doel. Alle aandacht gaat naar de bescherming van jezelf - je bent tenslotte zelf in ‘nood’ en dat vereist continue aandacht. Een ik-eerst-prioriteit ontstaat.

Samengevat: snel veranderende omgeving —> stress —> waarborging van onszelf

Wij leven in de illusie dat het behalen van deze resultaten binnen de externe wereld (e.g. 1000 likes op een foto, 20.000+ volgers, het hebben van een killerbody, dure auto/kleding, etc) zorgt voor langdurig geluk. Maar in werkelijkheid reageren we slechts op stress impulsen die ons lichaam verlangt zodat we onszelf veilig kunnen stellen. Het behalen van zulke doelen geeft dan ook slechts kortstondige voldoening waarna we weer beginnen met het stellen van een nieuw doel. Het succes van Facebook en Instagram is dus ook deels te wijten aan deze ik-eerst-mentaliteit en is daarom gevuld met foto’s van perfecte lichamen, eindeloze glimlachen, vakanties, vriendengroepen, selfies, materie, etc.. Blootstelling hieraan leidt op haar beurt weer tot stress op individueel niveau. Zo belanden we dus in een vicieuze cirkel. 

Samengevat: snel veranderende omgeving —> stress <—> waarborging van onszelf

Kortom, we leven dus eigenlijk continu in een staat van stress. Het lichaam is goed in staat kortdurende stress te verwerken. Het lichaam is echter niet gemaakt om met langdurige chronische stress om te gaan. Kort samengevat, dit zou kunnen leiden tot allerlei mentale en lichamelijke klachten (e.g. burn-out, depressie, auto-immuunziektes, etc.) (1, 2). Je moet het zien als een auto die op de snelweg rijdt in een te hoge versnelling met de handrem erop. De auto komt nog steeds van A naar B maar verbruikt veel meer brandstof en er zullen sneller onderdelen kapotgaan of slijten. Blootstelling aan chronische stress moeten we dus zoveel mogelijk proberen te voorkomen.

Duidelijk, waarom laten we deze stress allemaal toe?
De stress stoppen is makkelijk gezegd, maar moeilijker gedaan. Wanneer je lichaam stress ervaart produceert je lichaam allerlei chemische stofjes die ervoor zorgen dat je jezelf kan beschermen door te vechten of weg te rennen, dit is ons eeuwenoude fight-or-flight mechanisme (3). Een belangrijk stofje in dit proces is adrenaline. Wanneer wij worden blootgesteld aan langdurige stress raakt onze reserve-energie op. Wij geven het lichaam namelijk niet genoeg tijd om te kunnen herstellen en de energievoorraad bij te vullen. We ervaren weer energie wanneer wij zo’n adrenaline roes hebben, echter is deze maar van korte duur. Hoewel de meesten denken dat verslaving alleen kan optreden bij middelen zoals cafeïne, drugs, alcohol, suiker, etc, kunnen we echter ook verslaafd raken aan bijvoorbeeld adrenaline en daarmee dus indirect aan de prikkels in de externe wereld die ervoor doen zorgen dat dit stofje vrijkomt.

Door deze prikkels (e.g. fitgirls, modellen in magazines, materie en geluk van anderen, etc.) binnen handbereik te houden, kan herhaaldelijk de stressrespons worden uitgelokt. We hunkeren dus keer op keer naar die situaties die stress uitlokken, om maar weer een stoot energie te krijgen. Op den duur kunnen we hierdoor dus onbewust verslaafd raken aan onze problemen, negatieve situaties of stressfactoren in ons leven. Want zeg nou zelf, je hebt vast weleens met tegenzin op Facebook gekeken. Van tevoren wist je eigenlijk maar al te goed dat je je er niet voldaan over zou voelen.

Paradoxaal genoeg hebben wij dus de neiging om onszelf vrijwillig bloot te stellen aan prikkels die negatieve emoties oproepen. Enerzijds door met tegenzin op (social) media te kijken waardoor onze eigenwaarde daalt, onze onzekerheid stijgt en er gevoelens van leegte en jaloezie kunnen opspelen. Maar anderzijds zijn het juist deze prikkels die een energiestoot laten vrijkomen en daarmee onze lichamelijke behoefte vervullen.

Dus (social) media is de boosdoener?
Ja en nee. Ogenschijnlijk lijkt het natuurlijk alsof de media een bepaald beeld naar buiten pusht, maar net zo goed zijn wij niet geïnteresseerd in bepaalde media die niet naar buiten brengt wat wij willen zien of kopen. Ga maar eens na hoeveel kranten of websites er bestaan én succesvol zijn die alleen goed nieuws brengen? Goed nieuws verkoopt helaas niet en wanneer het niet gekocht wordt in onze kapitalistische samenleving houdt hun bestaansrecht op. Echter weten de media en bedrijven natuurlijk wel op een goede manier in te spelen op onze behoeften die meestal schijn zijn en niet echt bevredigen. De individualisering van de samenleving hebben wij samen gecreëerd en houden wij ook samen in stand. Daar zijn twee partijen voor nodig en niet een is aan te wijzen als schuldige. De oplossing ligt dan ook niet in het aanwijzen van de dader.

Oke, maar waar ligt dan wel de oplossing?
Door het lezen van dit artikel ben je er hopelijk een klein beetje van bewust geworden dat misschien ook jij mogelijk verslaafd bent aan bepaalde (overlevings)emoties en bijbehorende gedragspatronen, zowel goede als slechte. Ook hoop ik dat je je hierdoor realiseert dat innerlijke leegte niet opgevuld kan worden door stressprikkels uit de externe wereld. 

Om jouw persoonlijkheid te kunnen veranderen zul je je eerst bewust moeten worden van je automatische gedragspatronen die sterk verbonden zijn met je onderbewuste emoties. Het idee is dat we de negatieve patronen van onszelf moeten doorbreken zodat we ruimte kunnen creëren voor een nieuwe versie van jezelf. Niemand zegt dat deze verandering in tijden van informatieve overprikkeling de makkelijke weg is. Probeer maar eens niet naar de televisie te kijken wanneer deze aanstaat in de kamer. Kortom, het vereist veel wils- en daadkracht!

Maar je staat voor de keuze; óf je kiest de weg van de minste weerstand waarbij je het leven voortzet wat je nu doet, wetende dat deze emotionele verslaving steeds sterker wordt; óf je realiseert je dat je vrij bent om dit te beëindigen. Jij kunt zelf een weg kiezen die jouw geluk niet meer laat afhangen van kortstondige prikkels uit de externe wereld. Realiseer je dat verandering niet radicaal van de ene op de andere dag hoeft plaats te vinden. Bijvoorbeeld een gezonde sportieve levensstijl kan ik uiteraard alleen maar aanmoedigen, maar in geen enkele gezonde levensstijl is ruimte voor verslavingen, in welke vorm dan ook. Meditatie kan je bijvoorbeeld helpen om de weg naar binnen te versterken en onbewuste gedachtes aan te pakken. Middels meditatie leer je de wereld te observeren en accepteren met minder ik-gerichte vertekeningen en interpretaties (4). Je leert contact te maken met je onderbewuste. 

Kortom; probeer vanaf nu niet de aandacht en energie te richten op de externe wereld en word bewust van de onderbewuste gedachte- en gedragspatronen. Als jou dat lukt na het lezen van dit artikel ben je een heel eind opweg.. 

Wil je hier meer over te weten komen dan raad ik je de volgende boeken aan: ‘Overstijg Jezelf’ van Joe Dispenza, ’Je bent wat je doet’ van Roos Vonk, ‘Sapiens’ van Yuval Noah Harari.

1. http://jamanetwork.com/journals/jama/article-abstract/209083
2. http://www.pnas.org/content/109/16/5995.short 
3. http://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1111/1467-8721.01246
4. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28863392