Mediteren, waarom? Een aantal voordelen op een rijtje

Bij het woord ‘mediteren’ zien veel mensen het beeld voor zich van een bebaarde, gemantelde yogi die met gekruiste benen en gesloten ogen in een afgelegen grot zit. De term meditatie schrikt daarom vaak af, terwijl mensen zich dan wel vertrouwd voelen wanneer er gesproken wordt over mindfulness. Of je het nou onder de noemer mediteren of mindfulness plaatst, het doel ervan komt sterk met elkaar overeen; bewust in het moment zijn, je gedachten, overtuigingen en emoties van een afstandje observeren en vervolgens weer loslaten. Mediteren betekent in het Tibetaans ‘vertrouwd raken met’. Maar om met iets vertrouwd te raken moet je iets voor langere tijd observeren.
Meditatie is iets wat niet weg te denken is uit mijn dagelijkse routine. Ik krijg dan ook vaak de vraag; ‘’Maar kan je uitleggen waarom je mediteert?’’ Omdat het zoveel voordelen oplevert, zal ik een aantal belangrijke op een rijtje zitten; 
 

1.    Vermindert stress & maakt je weerbaarder tegen stress;

Op het moment dat we in een stressvolle situatie terechtkomen, maakt ons lichaam het kortdurende stresshormoon adrenaline aan. Een oer-oud mechanisme wat ons lichaam klaarmaakt om te vechten of vluchten. Vlak na deze kortwerkende adrenaline stoot, beginnen onze bijnieren met het produceren van een ander stresshormoon, cortisol. Wanneer stress te lang blijft aanhouden zonder rust te nemen - iets wat tegenwoordig veel het geval is en wat veroorzaakt wordt door uiteenlopende factoren - is ons lichaam constant bezig cortisol aan te maken. Hierdoor kunnen de bijnieren overbelast raken en ligt een zogeheten bijnieruitputting op de loer. Dit geeft klachten zoals vermoeidheid, stemmingswisselingen, gebrek aan energie, libidoverlies, etc. Mediteren helpt bij de afname van de stresshormonen en het versnellen van de ontspanningsrespons (1).


2.    Verbetert concentratie en geheugen;

Mediteren bevordert de doorbloeding van de prefrontale cortex, ofwel het gedeelte van het menselijk brein dat betrokken is bij cognitieve - en emotionele functies, zoals concentratie, beslissingen nemen, plannen, sociaal gedrag en impulsbeheersing. Talloze wetenschappelijke studies tonen aan dat na acht weken dagelijks mediteren er structurele veranderingen plaatsvinden in het brein. Dit wordt in verband gebracht met een verbetering van de zojuist beschreven functies (2). 


3.    Verbetert je immuunsysteem;

Ons immuunsysteem beschermt ons tegen ziektes en infecties. Onderzoeken tonen aan dat het aantal antistoffen stijgt als gevolg van meditatie (3, 4). Het zijn deze antistoffen die ervoor zorgen dat ons lichaam bestand is tegen ziektes en infecties. 


4.    Positief effect op de werking van je genen;

De werking van onze genen bepaalt onze gezondheid. Volgens de epigenetica zijn we niet veroordeeld tot onze genen; de genen die je bij je geboorte meekrijgt worden namelijk geprogrammeerd en aangestuurd door onze omgeving. We kunnen de genen die we wél willen hebben aanzetten, en de genen die we niet willen hebben uitzetten door onze omgevingsfactoren aan te passen (interne factoren; gevoelens en gedachtes en externe factoren; voeding, medicatie, chemische stoffen, bewegen, roken, etc). Veel studies tonen aan dat meditatie een positief effect heeft op het activeren van onze goede genen en het de-activeren van onze slechte genen. Dit geeft bewijs voor de positieve invloed van meditatie, zowel in de preventie als in de behandeling van ziekte/klachten (5, 6, 7) (voor meer achtergrond informatie over de epigenetica kun je lezen op mijn website).

Of je nou in de lotushouding op de grond zit, een gewone zithouding op de stoel aanneemt of gaat liggen, het is aan jou. Kijk wat voor jou fijn is. Maar houd je zelf niet voor de gek door te gaan liggen zodat je nog even kan wegdoezelen onder de noemer; ‘ik ben aan het mediteren’. Daarnaast zijn er veel verschillende technieken en tradities, variërend van bijvoorbeeld zen-meditatie (vooral focus op de ademhaling), transcendente meditatie en tel-meditatie tot mindfulness en een bodyscan. Heb je nog nooit gemediteerd en wil je het graag eens proberen? Een laagdrempelige manier is met je aandacht naar je natuurlijke ademhaling te gaan en hier bewust bij te blijven, zonder iets te forceren. Steeds wanneer je opmerkt dat je afdwaalt met je gedachtes, ga je weer terug naar het moment door je aandacht weer terug te brengen op je inademing en uitademing. De ene keer blijft je hoofd maar door ratelen, terwijl de andere keer het stemmetje wat rustiger aandoet. Maar onthoud dat je het niet goed of fout kunt doen. Het is een kwestie van het gewoon doen! Dus wanneer begin je? ;-) 
 

1.    https://books.google.nl/books?id=5VlFAAAACAAJ&dq=meditation+and+health+eric+Harrison&hl=nl&sa=X&ved=0ahUKEwixr-rj0vrXAhWRoKQKHdemDQkQ6AEIKDAA
2.  https://books.google.nl/books/about/Change_Your_Brain_Change_Your_Body.html?id=Rt9LR-j3UT0C&source=kp_cover&redir_esc=y
3.    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24799686
4.    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/25035626
5.    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/28889075
6.    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/24485481
7.    https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/23380323